Duran: Tarih tekerrür etmek zorunda değildir

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, İstanbul Kongre Merkezi’nde düzenlenen TRT World Forum 2026’nın açılışında, “Merkezsiz Dünya: Kurallar Geçersiz Kaldığında Kim Liderlik Eder?” temasıyla yapılan bu yılki toplantıda konuştu. Duran, forumu teşrifleriyle onurlandıran Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a şükranlarını iletti.

Duran, 10 yıldır farklı coğrafyalardan, kültürlerden ve düşünce geleneklerinden konukları bir araya getiren forumun, insanlığın ortak geleceğine ilişkin yeni ufuklar açmasını temenni etti.

Uluslararası sistemde yapısal kriz

Duran, uluslararası sistemin derin bir eksen kayması ve yapısal kriz yaşadığını söyledi. Güç merkezlerinin çoğaldığını, ortak kuralların aşındığını ve küresel rekabet sertleşirken ortak sorumluluk duygusunun zayıfladığını belirtti. Kararların sayısının artmasına karşın bu kararların hesabını verecek siyasi iradenin giderek zayıfladığını ifade etti.

Duran, barış alanının daraldığını, konvansiyonel savaş risklerinin ve vekalet çatışmalarının arttığını dile getirdi. Yapay zekâ ve dijital teknolojiler üzerindeki hakimiyet yarışının yeni güç ilişkileri doğurduğunu, teknolojinin bir tahakküm aracına dönüşme riskinin büyüdüğünü kaydetti.

Gazze örneği ve çözümlerin millileşmesi

Duran, tehditler küreselleşirken çözümlerin millileşmesine dikkat çekti. Gazze’deki durumu, uluslararası sistemin barışı, adaleti ve insan onurunu korumakta yetersiz kaldığının bir göstergesi olarak değerlendirdi.

Duran, 1939 ve sonrasındaki döneme benzerlik kurarak, “Tarih tekerrür etmek zorunda değildir.” dedi. Büyük bir yıkım yaşanmadan yeni bir mutabakatın kurulabileceğini savundu.

Kurucu çoğulculuk önerisi

Duran, Türkiye’nin “Dünya beşten büyüktür.” yaklaşımıyla temsil ve adalet açığına dikkat çektiğini belirtti. Daha dengeli bir güç dağılımı, daha kapsayıcı bir temsil ve ortak sorumluluğa dayanan bir uluslararası düzen için “kurucu çoğulculuk” önerdiğini ifade etti. Diplomasi alanında ise İstanbul’da STRATCOM Zirveleri, NATO Zirvesi kapsamındaki “Müttefikler Ankara’da” programı ve Türk Dünyası Diyalog Forumu gibi girişimleri andı. Afrika-Türkiye Zirvesi sırasında da benzer bir forumun düzenleneceğini duyurdu.